Trong những năm gần đây, công nghệ Blockchain đã thu hút sự quan tâm mạnh mẽ của giới công nghệ và cộng đồng khởi nghiệp trên toàn cầu. Tại Việt Nam, dù thị trường còn non trẻ và khung pháp lý đang trong quá trình hoàn thiện, Blockchain vẫn được xem là một trong những lĩnh vực tiềm năng, nơi các start-up có thể tận dụng lợi thế về nhân lực công nghệ, tư duy linh hoạt và khả năng thích ứng nhanh để tạo ra những mô hình kinh doanh mới.

Một trong những rào cản lớn đối với việc ứng dụng Blockchain tại Việt Nam là nhận thức còn hạn chế, khi công nghệ này thường bị đồng nhất với tiền mã hóa và các hoạt động đầu cơ rủi ro. Trên thực tế, Blockchain là một công nghệ sổ cái phân tán, cho phép ghi nhận, lưu trữ và xác thực dữ liệu một cách minh bạch, không thể chỉnh sửa và không phụ thuộc vào một bên trung gian duy nhất.

Chính những đặc tính này mở ra nhiều cơ hội ứng dụng trong các lĩnh vực như truy xuất nguồn gốc, tài chính số, logistics, y tế, giáo dục và quản trị công. Đối với start-up, Blockchain không chỉ là công nghệ, mà là công cụ tạo niềm tin – yếu tố then chốt trong nền kinh tế số.

So với các tập đoàn lớn, start-up có lợi thế về tốc độ thử nghiệm và khả năng đổi mới. Việt Nam sở hữu nguồn nhân lực công nghệ trẻ, nhanh nhạy với các xu hướng mới và đã có kinh nghiệm tham gia nhiều dự án Blockchain quốc tế. Đây là nền tảng quan trọng để các start-up Việt tiếp cận thị trường toàn cầu ngay từ đầu.

Bên cạnh đó, nhiều bài toán trong nước – như minh bạch chuỗi cung ứng nông sản, xác thực văn bằng, quản lý dữ liệu y tế hay thanh toán xuyên biên giới – là những lĩnh vực Blockchain có thể phát huy hiệu quả rõ rệt. Việc hiểu rõ bối cảnh địa phương giúp start-up Việt xây dựng giải pháp phù hợp, thay vì sao chép mô hình từ bên ngoài.

Trong lĩnh vực truy xuất nguồn gốc, Blockchain giúp ghi nhận toàn bộ quá trình sản xuất – vận chuyển – phân phối, từ đó nâng cao niềm tin của người tiêu dùng và hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu. Đây là mảnh đất tiềm năng cho các start-up công nghệ phục vụ nông nghiệp và thực phẩm.

Ở mảng tài chính và thanh toán, Blockchain mở ra khả năng giảm chi phí trung gian, tăng tốc độ giao dịch và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính cho nhóm người chưa được phục vụ đầy đủ. Với hệ sinh thái fintech đang phát triển, start-up Việt có thể kết hợp Blockchain với các công nghệ khác để tạo ra giải pháp linh hoạt, an toàn hơn.

Ngoài ra, Blockchain còn có thể ứng dụng trong quản lý dữ liệu số, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, xác thực danh tính và xây dựng các nền tảng kinh tế số minh bạch. Đây đều là những lĩnh vực còn nhiều dư địa đổi mới tại Việt Nam.

Dù tiềm năng lớn, các start-up Blockchain tại Việt Nam vẫn phải đối mặt với khung pháp lý chưa hoàn thiện. Việc thiếu các quy định rõ ràng về tài sản số, hợp đồng thông minh hay lưu trữ dữ liệu phân tán khiến nhiều start-up e ngại trong quá trình triển khai và gọi vốn.

Bên cạnh đó, thị trường Blockchain trong nước còn hạn chế về quy mô và mức độ sẵn sàng tiếp nhận. Không ít doanh nghiệp và người dùng chưa hiểu rõ giá trị thực của Blockchain, dẫn đến quá trình thương mại hóa giải pháp gặp nhiều khó khăn.

Một thách thức khác là xu hướng lạm dụng Blockchain. Không phải bài toán nào cũng cần đến công nghệ này. Việc áp dụng Blockchain một cách hình thức, chỉ để tạo hiệu ứng truyền thông, có thể khiến start-up tiêu tốn nguồn lực mà không mang lại hiệu quả kinh doanh. Các chuyên gia khuyến nghị start-up cần bắt đầu từ bài toán cụ thể của thị trường, sau đó mới xác định Blockchain có thực sự là giải pháp phù hợp hay không. Công nghệ chỉ phát huy giá trị khi được đặt đúng chỗ trong mô hình kinh doanh.

Để Blockchain trở thành cơ hội thực sự cho start-up Việt, cần có sự phối hợp đồng bộ của hệ sinh thái: từ chính sách thử nghiệm (sandbox), hỗ trợ nghiên cứu – phát triển, đến đào tạo nhân lực và kết nối thị trường. Vai trò của các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp lớn trong việc đồng hành cùng start-up là yếu tố then chốt. Việc thúc đẩy các dự án Blockchain giải quyết bài toán thực tiễn, thay vì chạy theo xu hướng, sẽ giúp công nghệ này dần khẳng định vị trí trong nền kinh tế số Việt Nam.

Công nghệ Blockchain mang đến cho các start-up Việt cơ hội tham gia vào làn sóng đổi mới toàn cầu, với khả năng tạo ra những giải pháp minh bạch, an toàn và hiệu quả hơn. Tuy nhiên, cơ hội này chỉ thực sự trở thành hiện thực khi start-up tiếp cận Blockchain bằng tư duy tỉnh táo, lấy giá trị thực và nhu cầu thị trường làm trung tâm. Trong giai đoạn tới, những start-up biết kết hợp năng lực công nghệ với hiểu biết sâu sắc về thị trường và khung pháp lý sẽ có nhiều khả năng khai thác thành công tiềm năng của Blockchain, góp phần thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Việt Nam phát triển theo hướng bền vững và lành mạnh.

CASIC tổng hợp