Trong giai đoạn chuyển đổi mô hình tăng trưởng, Việt Nam đang đặt đổi mới sáng tạo và công nghệ cao vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển. Với cộng đồng khởi nghiệp, đây không chỉ là cơ hội thị trường mà còn là thời điểm bản lề để hình thành những doanh nghiệp công nghệ có năng lực cạnh tranh toàn cầu. Tuy nhiên, để startup công nghệ có thể đi đường dài, yếu tố then chốt không chỉ nằm ở ý tưởng hay vốn đầu tư, mà còn ở một nền tảng pháp lý đủ linh hoạt và thực chất.

Việc hoàn thiện Luật Công nghệ cao vì thế được nhìn nhận như một bước chuẩn bị quan trọng cho hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ. Luật ban hành từ năm 2008 đã tạo nền tảng ban đầu cho lĩnh vực này, nhưng sau hơn một thập kỷ, tốc độ thay đổi của công nghệ khiến nhiều khái niệm và cơ chế ưu đãi trở nên lạc hậu. Khi startup hoạt động trong các lĩnh vực như AI, bán dẫn, công nghệ sinh học hay năng lượng tái tạo, họ cần một hành lang pháp lý cập nhật để có thể thử nghiệm, thương mại hóa và mở rộng quy mô.

Xây dựng nền tảng pháp lý cho đổi mới và đầu tư công nghệ.

Điểm đáng chú ý trong định hướng sửa đổi là chuyển từ ưu đãi dựa trên danh xưng sang ưu đãi dựa trên kết quả và năng lực thực tế. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với startup. Thay vì mất thời gian hoàn thiện thủ tục để được công nhận là “doanh nghiệp công nghệ cao”, các nhà sáng lập có thể tập trung chứng minh giá trị thông qua sản phẩm, bằng sáng chế, kết quả R&D hoặc hiệu quả ứng dụng. Cách tiếp cận này giúp giảm rào cản gia nhập thị trường và tăng động lực cạnh tranh lành mạnh.

Bên cạnh đó, dự thảo luật hướng tới mở rộng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, không chỉ hỗ trợ các doanh nghiệp lớn đã trưởng thành mà còn tạo điều kiện cho viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp vừa và nhỏ, cũng như startup công nghệ. Khi chuỗi giá trị từ nghiên cứu cơ bản đến thương mại hóa được kết nối, startup sẽ không còn đơn độc mà trở thành mắt xích trong hệ sinh thái hoàn chỉnh.

Một nội dung quan trọng khác là thu hút đầu tư gắn với chuyển giao công nghệ. Với các nhà khởi nghiệp, dòng vốn không chỉ mang ý nghĩa tài chính mà còn là cánh cửa tiếp cận tri thức, chuyên gia và thị trường quốc tế. Nếu luật tạo được cơ chế khuyến khích nhà đầu tư nước ngoài mang theo công nghệ lõi và cam kết đào tạo nhân lực, startup Việt sẽ có cơ hội học hỏi và rút ngắn khoảng cách công nghệ.

Song song đó, hệ sinh thái hỗ trợ như quỹ đầu tư mạo hiểm, tổ chức ươm tạo, dịch vụ định giá tài sản trí tuệ, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ cũng cần được luật hóa rõ ràng. Đối với startup, tài sản lớn nhất thường là ý tưởng và công nghệ. Khi quyền sở hữu trí tuệ được bảo vệ minh bạch, nhà sáng lập mới đủ tự tin gọi vốn và mở rộng hoạt động.

Yếu tố hậu kiểm và đo lường hiệu quả cũng mang tính quyết định. Chính sách ưu đãi cần gắn với trách nhiệm cụ thể, đảm bảo nguồn lực công được phân bổ cho những dự án có khả năng tạo giá trị thực. Cơ chế này không chỉ tránh tình trạng xin – cho mà còn tạo môi trường cạnh tranh công bằng cho cộng đồng khởi nghiệp.

Về dài hạn, hoàn thiện Luật Công nghệ cao không chỉ nhằm tháo gỡ vướng mắc hiện tại mà còn đặt nền móng cho một thế hệ doanh nghiệp công nghệ mới. Khi môi trường pháp lý ổn định, minh bạch và khuyến khích sáng tạo, startup có thể mạnh dạn đầu tư dài hạn vào R&D, theo đuổi công nghệ lõi và xây dựng thương hiệu toàn cầu.

Đối với một quốc gia hướng tới công nghiệp hóa hiện đại, khởi nghiệp công nghệ không thể phát triển trong khoảng trống pháp lý. Luật chính là “hạ tầng mềm” của nền kinh tế số. Nếu được thiết kế và triển khai hiệu quả, hành lang pháp lý mới sẽ trở thành động lực thúc đẩy làn sóng khởi nghiệp công nghệ, góp phần nâng tầm vị thế Việt Nam trên bản đồ đổi mới sáng tạo khu vực và thế giới.

CASIC TỔNG HỢP