Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo trở thành công nghệ dẫn dắt nền kinh tế số, việc xây dựng Luật Trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ là câu chuyện quản lý nhà nước mà còn mở ra không gian phát triển mới cho cộng đồng khởi nghiệp công nghệ tại Việt Nam.

Ngày 21/11/2025, trong khuôn khổ Kỳ họp thứ 10, các đại biểu Quốc hội đã thảo luận tại Tổ 14 về dự án Luật Trí tuệ nhân tạo. Nhiều ý kiến thống nhất về sự cần thiết ban hành Luật nhằm thể chế hóa chủ trương phát triển khoa học công nghệ, xây dựng hành lang pháp lý minh bạch, đồng thời kiểm soát rủi ro từ công nghệ mới.

Từ góc nhìn khởi nghiệp, đây là tín hiệu tích cực. Một môi trường pháp lý rõ ràng giúp startup AI tự tin hơn trong nghiên cứu, gọi vốn và thương mại hóa sản phẩm. Khi luật hóa các nguyên tắc “lấy con người làm trung tâm”, tôn trọng quyền công dân và bảo đảm lợi ích công cộng, hệ sinh thái khởi nghiệp sẽ có nền tảng phát triển bền vững thay vì tăng trưởng nóng.

Đại biểu Quốc hội cũng đề cập đến việc kiểm soát các hành vi như phát tán nội dung sai lệch, xâm phạm dữ liệu cá nhân, lạm dụng AI trong tài chính, giáo dục hay tấn công mạng. Điều này đặt ra yêu cầu cho các doanh nghiệp khởi nghiệp AI phải xây dựng sản phẩm theo hướng an toàn, minh bạch và có trách nhiệm ngay từ đầu. Việc tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật, quản trị rủi ro và bảo vệ dữ liệu sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh, thay vì chỉ là nghĩa vụ pháp lý.

Toàn cảnh buổi thảo luận tại Tổ 14.

Bên cạnh đó, các ý kiến đề xuất phân loại rủi ro, xây dựng cơ chế quản lý đối với lĩnh vực đặc thù như quốc phòng, an ninh, cũng như bổ sung chính sách hỗ trợ nhóm yếu thế. Đây chính là cơ hội cho các startup phát triển giải pháp AI phục vụ quản trị công, thích ứng biến đổi khí hậu, hỗ trợ người khuyết tật hoặc nâng cao chất lượng dịch vụ công.

Việc xem xét khung xử phạt và cơ chế khen thưởng cho tổ chức, cá nhân có đóng góp tích cực trong nghiên cứu, ứng dụng AI cũng cho thấy định hướng cân bằng giữa kiểm soát và khuyến khích sáng tạo. Trong hệ sinh thái khởi nghiệp, yếu tố này đặc biệt quan trọng vì đổi mới sáng tạo luôn đi kèm thử nghiệm và rủi ro.

Luật Trí tuệ nhân tạo, khi được hoàn thiện, sẽ trở thành “bệ phóng thể chế” cho các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam. Không chỉ giúp giảm thiểu tranh chấp và rủi ro pháp lý, luật còn tạo niềm tin cho nhà đầu tư trong và ngoài nước khi rót vốn vào các dự án AI.

Trong kỷ nguyên số, khởi nghiệp AI không chỉ là viết thuật toán hay phát triển sản phẩm, mà còn là xây dựng mô hình kinh doanh gắn với đạo đức công nghệ và trách nhiệm xã hội. Một hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch và lấy con người làm trung tâm sẽ giúp các doanh nghiệp trẻ tự tin sáng tạo, mở rộng thị trường và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế bền vững.

CASIC TỔNG HỢP