Các câu chuyện về những startup thành công, những doanh nhân trẻ làm giàu nhanh chóng hay các chương trình truyền hình về gọi vốn đã góp phần tạo nên làn sóng “ai cũng muốn khởi nghiệp”. Tuy nhiên, khởi nghiệp không phải là con đường màu hồng và càng không phải lựa chọn phù hợp với tất cả mọi người. Để hiểu đúng và lựa chọn đúng, cần làm rõ khởi nghiệp là gì và ai không nên khởi nghiệp.

Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo (Start-up) là quá trình khởi nghiệp dựa trên ý tưởng sáng tạo, tạo ra sản hẩm mới; hoặc sản phẩm cũ nhưng có điểm khác nổi trội, ưu việt hơn so với những sản phẩm, dịch vụ đã từng có trên thị trường và được phát triển nhanh chóng vượt bậc.

Cần phân biệt rõ giữa khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và kinh doanh truyền thống. Mở một quán ăn, cửa hàng tạp hóa hay quán cà phê có thể là kinh doanh, nhưng chưa chắc đã là khởi nghiệp đổi mới sáng tạo nếu mô hình đó không có yếu tố mới hoặc khả năng ứng dụng cái mới trong nội tại mô hình. Ngược lại, một ứng dụng công nghệ, một nền tảng số hay một mô hình dịch vụ sáng tạo dù bắt đầu rất nhỏ vẫn có thể được xem là khởi nghiệp nếu nó giải quyết được vấn đề của nhiều người và có khả năng phát triển mạnh mẽ.

Bản chất của khởi nghiệp luôn đi kèm với rủi ro cao. Người khởi nghiệp phải đối mặt với sự không chắc chắn về thị trường, tài chính, nhân sự và cả năng lực của chính bản thân. Thất bại là điều rất phổ biến, thậm chí có thể xảy ra nhiều lần trước khi đạt được thành công. Vì vậy, khởi nghiệp không chỉ đòi hỏi ý tưởng tốt mà còn cần tinh thần bền bỉ, khả năng học hỏi liên tục và sự chấp nhận thất bại.

Từ thực tế đó, có thể thấy rằng không phải ai cũng nên khởi nghiệp. Nhóm đầu tiên cần cân nhắc kỹ là những người quá đề cao sự ổn định và không chấp nhận rủi ro. Nếu một người mong muốn thu nhập đều đặn hàng tháng, công việc rõ ràng và cuộc sống ít biến động, thì con đường làm việc trong các tổ chức ổn định hoặc khu vực công có thể phù hợp hơn. Khởi nghiệp đòi hỏi phải sống chung với áp lực và sự bất định trong thời gian dài, điều không phải ai cũng chịu đựng được.

Thứ hai, những người khởi nghiệp theo phong trào hoặc vì bị ảnh hưởng bởi sự thành công của người khác cũng không nên vội vàng bước vào con đường này. Việc thấy bạn bè, người quen hay các nhân vật nổi tiếng thành công dễ tạo ra ảo tưởng rằng khởi nghiệp là con đường nhanh chóng để giàu có. Thực tế, phía sau thành công là rất nhiều thất bại không được nhắc đến. Khởi nghiệp nếu không xuất phát từ sự hiểu biết về vấn đề thị trường và năng lực bản thân thì khả năng thất bại là rất cao.

Nhóm thứ ba là những người thiếu kỷ luật, thiếu kiên trì và không sẵn sàng học hỏi. Khởi nghiệp không phải là công việc “tự do tuyệt đối” như nhiều người lầm tưởng. Trái lại, người khởi nghiệp thường phải làm việc nhiều hơn, chịu trách nhiệm cho mọi quyết định và liên tục cập nhật kiến thức về thị trường, tài chính, quản trị và công nghệ. Nếu dễ bỏ cuộc khi gặp khó khăn hoặc không sẵn sàng thay đổi, khởi nghiệp sẽ nhanh chóng trở thành gánh nặng.

Ngoài ra, những người không có nền tảng tài chính tối thiểu hoặc không có phương án dự phòng cũng cần cân nhắc thận trọng. Khởi nghiệp trong điều kiện áp lực tài chính quá lớn, đặc biệt khi phải vay mượn nhiều hoặc đang gánh vác trách nhiệm gia đình, có thể dẫn đến những quyết định vội vàng và sai lầm. Một “đệm an toàn” nhất định về tài chính sẽ giúp người khởi nghiệp có thời gian thử nghiệm, sai và sửa mà không bị đẩy vào thế bế tắc.

Cuối cùng, những người không thích kinh doanh nhưng lại muốn khởi nghiệp cũng dễ gặp thất bại. Dù ý tưởng hay đến đâu, khởi nghiệp vẫn gắn liền với bán hàng, tiếp thị, quản lý chi phí và làm việc với khách hàng. Nếu không chấp nhận những công việc này, khả năng duy trì và phát triển dự án là rất thấp.

Tóm lại, khởi nghiệp là một hành trình đầy thử thách nhưng cũng mang lại nhiều giá trị nếu được lựa chọn đúng đắn. Nó không phải con đường dành cho tất cả mọi người, cũng không phải lối đi nhanh nhất để thành công. Việc hiểu rõ bản chất của khởi nghiệp và nhận thức đúng về năng lực, mục tiêu của bản thân sẽ giúp mỗi người đưa ra quyết định phù hợp. Đôi khi, không khởi nghiệp lại là một lựa chọn đúng, và thành công không chỉ được đo bằng việc làm chủ doanh nghiệp, mà bằng việc tạo ra giá trị và sống đúng với khả năng của chính mình.

CASIC tổng hợp