Đến với phần cuối, bài viết tiếp tục giới thiệu về phương thức Nâng cao và hài hòa mối quan hệ giữa Doanh nghiệp và Nhà đầu tư: con đường dẫn đến thành công của startup khởi nghiệp.

Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng đơn giản là không có mối tương quan mạnh mẽ nào giữa số tiền mà một công ty huy động được và kết quả thị trường thành công, và số tiền mà một công ty khởi nghiệp huy động được thường có mối tương quan nghịch với thành công của doanh nghiệp đó. Có nhiều trường hợp, khi nhận được khoản đầu tư mạo hiểm quá lớn, doanh nghiệp có thể dễ trở nên hấp tấp, nôn nóng, từ đó, hành động thiếu cẩn trọng và kỷ luật, vốn là những tiêu chí mà doanh nghiệp khởi nghiệp có ít vốn hơn buộc phải dựa vào đó để tồn tại và phát triển thành công. Đây là những rủi ro hoàn toàn có thể xảy ra trong quá trình đầu tư vốn mạo hiểm mà những người sáng lập lành mạnh cần nhận thức sâu sắc để có được tầm nhìn sáng suốt cần thiết để thiết lập và duy trì mối quan hệ với nhà đầu tư.

Mối quan hệ giữa nhà đầu tư và doanh nghiệp khởi nghiệp không chỉ dừng lại ở những thỏa thuận pháp lý hay các điều khoản tài chính. Nó còn là sự gắn kết về tầm nhìn, văn hóa và chiến lược phát triển. Khi một nhà đầu tư quyết định rót vốn vào một doanh nghiệp, họ không chỉ mua cổ phần mà còn đặt niềm tin vào đội ngũ sáng lập, vào khả năng hiện thực hóa ý tưởng và biến nó thành giá trị thực tế. Ngược lại, người sáng lập khi chấp nhận vốn đầu tư cũng đồng nghĩa với việc chấp nhận sự đồng hành, thậm chí là sự giám sát và can thiệp của nhà đầu tư vào hoạt động quản trị. Đây là một mối quan hệ hai chiều, nơi cả hai bên đều có quyền lợi và trách nhiệm, và nếu không được quản lý khéo léo, nó có thể trở thành nguồn gốc của xung đột.

Một điểm đáng chú ý là sự khác biệt về kỳ vọng. Nhà đầu tư thường nhìn vào tốc độ tăng trưởng, khả năng mở rộng quy mô và tiềm năng thoái vốn trong một khoảng thời gian nhất định. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp lại đặt trọng tâm vào việc xây dựng sản phẩm, cải tiến công nghệ, hoặc tạo ra tác động xã hội. Sự khác biệt này đôi khi dẫn đến mâu thuẫn trong chiến lược phát triển. Ví dụ, một startup trong lĩnh vực y tế có thể muốn dành nhiều năm để nghiên cứu và thử nghiệm nhằm đảm bảo chất lượng sản phẩm, nhưng nhà đầu tư lại kỳ vọng doanh thu nhanh chóng để đạt được lợi nhuận. Nếu không có sự thống nhất ngay từ đầu, mối quan hệ sẽ khó bền vững.

Niềm tin là yếu tố then chốt để duy trì sự hoà hợp. Niềm tin không chỉ đến từ lời nói mà còn từ hành động, từ sự minh bạch trong báo cáo tài chính, từ cách doanh nghiệp xử lý dữ liệu và thông tin. Một doanh nghiệp trung thực, nhất quán sẽ tạo được niềm tin nơi nhà đầu tư, và ngược lại, một nhà đầu tư sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ chiến lược sẽ tạo được sự gắn bó nơi doanh nghiệp. Niềm tin còn được củng cố qua giao tiếp thường xuyên, qua việc lắng nghe và tôn trọng ý kiến của nhau. Trong nhiều trường hợp, sự thiếu minh bạch hoặc giao tiếp kém đã khiến mối quan hệ đổ vỡ, dẫn đến thất bại của cả dự án.

Một khía cạnh khác cần phân tích là sự thiên vị trong đầu tư mạo hiểm. Các quỹ lớn thường ưu tiên những người sáng lập có xuất thân từ các trường đại học danh giá hoặc có kinh nghiệm tại các tập đoàn lớn. Điều này tạo ra rào cản cho nhiều doanh nhân trẻ tài năng nhưng không có “thương hiệu học thuật” hoặc kinh nghiệm trong Fortune 500. Đây là một thực trạng phổ biến, không chỉ ở Mỹ mà cả ở nhiều quốc gia khác. Nó khiến cho nguồn vốn tập trung vào một nhóm nhỏ, trong khi nhiều ý tưởng sáng tạo khác bị bỏ qua. Để khắc phục, các doanh nghiệp khởi nghiệp có thể tìm đến nhà đầu tư thiên thần hoặc các quỹ nhỏ, nơi sự linh hoạt và ít định kiến hơn có thể mang lại cơ hội hợp tác tốt hơn.

Vốn đầu tư mạo hiểm, như đã phân tích, không phải dành cho tất cả mọi doanh nghiệp. Nó phù hợp với những công ty có khả năng tăng trưởng nhanh, có thị trường lớn và chấp nhận mất một phần quyền kiểm soát. Nhưng với những doanh nghiệp muốn duy trì sự độc lập, muốn phát triển bền vững theo tốc độ riêng, vốn mạo hiểm có thể trở thành gánh nặng. Việc huy động quá nhiều vốn đôi khi khiến doanh nghiệp mất đi sự kỷ luật, trở nên hấp tấp và thiếu cẩn trọng. Nghiên cứu cho thấy số tiền huy động không tương quan mạnh với thành công, thậm chí có mối tương quan nghịch. Điều này chứng minh rằng vốn không phải là yếu tố duy nhất quyết định sự thành công, mà còn là cách quản lý, chiến lược và văn hóa doanh nghiệp.

Trong bối cảnh toàn cầu, mối quan hệ giữa nhà đầu tư và doanh nghiệp khởi nghiệp cũng phản ánh sự thay đổi của nền kinh tế. Ở Silicon Valley, nhiều kỳ lân ra đời nhờ sự đồng hành chặt chẽ giữa nhà đầu tư và doanh nghiệp. Ở Israel, vốn mạo hiểm tập trung vào công nghệ nông nghiệp và an ninh mạng, tạo ra những bước đột phá lớn. Ở Việt Nam, hệ sinh thái khởi nghiệp đang phát triển mạnh, nhưng vẫn còn nhiều thách thức về vốn, về quản trị và về niềm tin. Những bài học từ quốc tế cho thấy rằng sự hoà hợp trong mối quan hệ nhà đầu tư – doanh nghiệp là yếu tố quyết định để tạo ra những thành công bền vững.

Casic tổng hợp