Hệ sinh thái khởi nghiệp trong trường đại học đang đứng trước bước ngoặt mới khi Nghị định 268 của Chính phủ chính thức trao quyền tự chủ rộng hơn cho các cơ sở giáo dục đại học trong khai thác tài sản trí tuệ và khuyến khích phát triển doanh nghiệp khởi nguồn từ trường (spin-off).

Thông tin này được ông Chu Thúc Đạt, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo (Bộ Khoa học và Công nghệ) chia sẻ tại tọa đàm “Mô hình Trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp đại học” do Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH) tổ chức sáng 28/11.

Trong bối cảnh nhiều trường đại học vẫn loay hoay với khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng, cơ chế hợp tác doanh nghiệp chưa linh hoạt và hạ tầng thử nghiệm còn hạn chế, Nghị định 268 được xem là cú hích chính sách quan trọng để thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và hình thành các startup công nghệ ngay trong trường.

Phó Cục trưởng Chu Thúc Đạt đánh giá cao USTH trong việc xây dựng và thúc đẩy mô hình trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp trong trường đại học, coi đây là một cấu phần quan trọng của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.

Theo ông Chu Thúc Đạt, Nghị định 268 (ban hành ngày 14/10) hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo, đã cụ thể hóa nhiều cơ chế mới: hoàn thiện mô hình tổ chức trung tâm đổi mới sáng tạo; mở rộng xã hội hóa và huy động nguồn lực cho đổi mới sáng tạo; đặc biệt là trao quyền tự chủ cho tổ chức khoa học – công nghệ và cơ sở giáo dục đại học trong việc định giá, chuyển giao và khai thác tài sản trí tuệ.

Điểm đáng chú ý là khuyến khích hình thành mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo tại các trường đại học gắn với doanh nghiệp và địa phương. Đây là nền tảng để phát triển các doanh nghiệp spin-off – mô hình startup ra đời từ kết quả nghiên cứu, sáng chế, công nghệ do giảng viên, nhà khoa học và sinh viên phát triển.

Theo quy định mới, nhà trường được quyền chủ động hơn trong định giá tài sản trí tuệ, ký kết hợp đồng chuyển giao công nghệ và khai thác thương mại. Trung tâm đổi mới sáng tạo sẽ đóng vai trò đầu mối hỗ trợ hoàn thiện công nghệ, thử nghiệm, kết nối doanh nghiệp tiếp nhận chuyển giao, thậm chí tổ chức sàn giao dịch công nghệ cấp trường.

Tại USTH, GS.TS Đinh Thị Mai Thanh cho biết nhà trường đã thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Khởi nghiệp nhằm kết nối nguồn lực giảng viên, sinh viên và doanh nghiệp. Thông qua trung tâm, các chương trình đổi mới sáng tạo mở có thể được triển khai; nhóm nghiên cứu và doanh nghiệp đồng phát triển sản phẩm; hợp tác với viện nghiên cứu, Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia và các doanh nghiệp được mở rộng.

Để mô hình này vận hành hiệu quả, theo ông Chu Thúc Đạt, các trường cần xây dựng trung tâm theo hướng đa chức năng và tự chủ, đặc biệt là tự chủ tài chính và nhân sự; phát triển cơ chế huy động vốn; chia sẻ nguồn lực với doanh nghiệp; hình thành vườn ươm, quỹ hỗ trợ và quỹ đầu tư thiên thần trong trường. Quan trọng hơn, phải thúc đẩy mạnh mẽ thương mại hóa tài sản trí tuệ thay vì chỉ dừng ở công bố khoa học.

Đại diện Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) cũng khẳng định sẵn sàng đồng hành cùng các trung tâm đổi mới sáng tạo đại học, hỗ trợ thử nghiệm, đánh giá công nghệ, đồng tài trợ nghiên cứu và thúc đẩy hình thành doanh nghiệp khởi nguồn từ tri thức khoa học.

Với Nghị định 268, đại học không còn chỉ là nơi đào tạo và nghiên cứu, mà từng bước trở thành “cái nôi” của startup công nghệ. Khi cơ chế pháp lý được tháo gỡ và quyền tự chủ được mở rộng, các spin-off từ trường đại học được kỳ vọng sẽ góp phần rút ngắn khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và thị trường, tạo thêm động lực cho hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia.

CASIC TỔNG HỢP