Trong quá trình chuyển mình mạnh mẽ theo hướng hiện đại, kinh tế số và thị trường mở, nông thôn Hà Nội đang chứng kiến sự trỗi dậy của một thế hệ nông dân trẻ dám nghĩ, dám làm, lựa chọn khởi nghiệp ngay trên chính mảnh đất quê hương.

Họ không chỉ tạo ra sản phẩm mới, thị trường mới và giá trị gia tăng cho nông nghiệp Thủ đô, mà quan trọng hơn, đang hình thành những mô hình sinh kế bền vững, góp phần giúp người dân thoát nghèo và làm giàu chính đáng từ giá trị bản địa.

Nông dân trẻ – sáng tạo và dám làm

Những câu chuyện khởi nghiệp tại các vùng quê như Vân Đình, Cổ Đô, Đại Xuyên… đang từng bước tạo dựng diện mạo mới cho nông thôn Hà Nội, nơi người nông dân không chỉ là người sản xuất mà trở thành chủ thể sáng tạo trong hành trình giảm nghèo bền vững.

Tại Vân Đình – vùng đất nổi tiếng với nghề nuôi vịt, một lớp nông dân trẻ đã mạnh dạn đổi mới để đưa giá trị truyền thống hòa nhịp cùng thị trường hiện đại. Anh Lương Tiến Mạnh là một trong những gương mặt tiêu biểu. Tốt nghiệp ngành Chăn nuôi – Thú y và từng làm việc trong lĩnh vực chuyên môn, anh luôn trăn trở làm thế nào để giữ nghề truyền thống, đồng thời giúp quê hương phát triển từ chính sản vật địa phương.

Ý tưởng kết hợp thịt vịt với giò chả – một hướng đi chưa từng có tiền lệ – ban đầu vấp phải nhiều hoài nghi. Ba tháng đầu khởi nghiệp là chuỗi ngày thử nghiệm và thất bại, vốn liếng dần cạn. Nhưng bằng sự kiên trì, anh Mạnh đã cho ra đời những mẻ chả vịt đạt chuẩn, giòn dai và đậm vị quê hương.

Năm 2021, thương hiệu “Chả vịt Thúy Mạnh” chính thức ra mắt thị trường, được công nhận OCOP 3 sao. Đến năm 2023, sản phẩm đạt danh hiệu “Thương hiệu vàng nông nghiệp Việt Nam”, đáp ứng tiêu chuẩn ISO 22000:2018. Từ một sản phẩm ban đầu, anh tiếp tục sáng tạo thêm nhiều dòng mới như mọc vịt, pate gan vịt, chả vịt hun khói, bánh chưng vịt…, trong đó có sản phẩm đạt OCOP 4 sao.

Hiện cơ sở của anh tạo việc làm cho gần chục lao động địa phương, góp phần mang lại thu nhập ổn định, giảm sự phụ thuộc vào nghề truyền thống bấp bênh. Với anh Mạnh, mỗi sản phẩm không chỉ là hàng hóa, mà còn là cách giữ nghề, giữ hồn quê và truyền cảm hứng khởi nghiệp cho nông dân trẻ.

Nâng tầm nghề truyền thống, tạo sinh kế bền vững

Tinh thần khởi nghiệp nông thôn còn được lan tỏa từ những nỗ lực đổi mới nghề gia truyền. Tại xã Đại Xuyên, cơ sở tinh bột sắn dây Út Liên của chị Hoàng Thị Út – người kế thừa nghề truyền thống từ năm 1967 – đã chuyển mình từ sản xuất thủ công sang mô hình hiện đại, đạt OCOP 3 sao.

Nhận thấy yêu cầu ngày càng cao của thị trường, chị mạnh dạn đầu tư máy móc, áp dụng quy trình sản xuất khép kín từ chọn giống, sơ chế đến thành phẩm. Nhờ đó, sản phẩm tinh bột sắn dây giữ được hương vị tự nhiên, đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và tiêu thụ tốt trên cả kênh truyền thống lẫn thương mại điện tử.

Từ cuối năm 2024, cơ sở còn mở rộng sang các sản phẩm chăm sóc sức khỏe như tinh bột nghệ, viên tinh bột nghệ sữa ong chúa. Việc mở rộng sản xuất không chỉ gia tăng giá trị nông sản địa phương mà còn tạo thêm việc làm cho lao động nhàn rỗi, đóng góp thiết thực vào mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Khởi nghiệp từ trăn trở vì cộng đồng

Tại xã Cổ Đô, câu chuyện khởi nghiệp của chị Phạm Thị Tư Hậu là minh chứng rõ nét cho hướng đi mới từ nông nghiệp, nông thôn. Gắn bó từ nhỏ với vùng bãi bồi sông Hồng, chị thấu hiểu cảnh “được mùa – mất giá” của bà con. Dù có nghề nghiệp ổn định, chị vẫn đau đáu tìm cách nâng giá trị nông sản địa phương.

Từ gian bếp nhỏ, chị kiên trì thử nghiệm hàng trăm mẻ bánh từ khoai, sắn để cho ra đời những sản phẩm mang hương vị riêng như bánh sắn cốt dừa, sắn phô mai, sắn nhân đậu xanh. Dự án “No đủ củ sắn Ba Vì” được Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố tuyên dương là sản phẩm sáng tạo năm 2023.

Không dừng ở hộ kinh doanh cá thể, chị thành lập Hợp tác xã Yến Anh với 7 thành viên, tạo việc làm cho hàng chục lao động, chủ yếu là phụ nữ và người có hoàn cảnh khó khăn, với thu nhập ổn định 5–7 triệu đồng/tháng. Mỗi tháng, hợp tác xã cung ứng hàng chục tấn sản phẩm cho thị trường Hà Nội và các tỉnh lân cận, đưa những món ăn dân dã trở thành đặc sản được giới trẻ ưa chuộng.

Xây dựng chuỗi giá trị nông sản bền vững

Theo Trưởng Phòng Kinh tế xã Cổ Đô Lê Mạnh Hùng, khởi nghiệp nông thôn là giải pháp chiến lược để vừa phát triển kinh tế, vừa giảm nghèo bền vững. Địa phương tập trung hỗ trợ nông dân xây dựng mô hình sản xuất, chế biến, chăn nuôi ứng dụng khoa học kỹ thuật, thúc đẩy liên kết giữa hộ dân, hợp tác xã và doanh nghiệp nhằm tối ưu chuỗi giá trị nông sản.

Bên cạnh đó, các chương trình tập huấn về quản lý, marketing, thương mại điện tử được triển khai nhằm hình thành thế hệ nông dân trẻ năng động, chủ động tiếp cận thị trường.

Chủ tịch UBND xã Đại Xuyên Hoàng Tuân cũng nhấn mạnh, khởi nghiệp nông thôn không chỉ tạo việc làm, tăng thu nhập mà còn hình thành tư duy kinh tế mới cho nông dân – những người biết ứng dụng khoa học công nghệ và tham gia sâu vào chuỗi giá trị.

Ở khắp các miền quê Hà Nội, nhiều thanh niên đang khởi nghiệp thành công từ các ngành nghề khác nhau. Ảnh: Sơn Tùng

Theo Tiến sĩ Ngô Kiều Oanh, chuyên gia lĩnh vực tam nông, khởi nghiệp nông thôn là động lực quan trọng thúc đẩy giảm nghèo bền vững, đồng thời hình thành thế hệ nông dân mới có tri thức, kỹ năng quản lý và khả năng thích ứng với kinh tế hiện đại.

Những mô hình khởi nghiệp từ ruộng vườn hôm nay đang từng bước mở ra con đường phát triển bền vững cho nông thôn Hà Nội – nơi người nông dân trở thành trung tâm của đổi mới, sáng tạo và là trụ cột cho sự phát triển lâu dài của kinh tế nông nghiệp Thủ đô.

CASIC TỔNG HỢP