Từ một khái niệm còn khá mới mẻ, startup đã trở thành lựa chọn nghề nghiệp của nhiều người trẻ, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ, thương mại điện tử, giáo dục và dịch vụ. Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi rõ rệt, startup Việt Nam cũng phải đối mặt với không ít khó khăn mang tính đặc thù của thị trường đang phát triển. Việc phân tích đầy đủ cả hai mặt sẽ giúp nhìn nhận thực tế hơn về con đường khởi nghiệp tại Việt Nam.

1. Những thuận lợi của Startup Việt Nam

Thuận lợi lớn đầu tiên của startup Việt Nam là thị trường nội địa rộng và còn nhiều dư địa phát triển. Với quy mô dân số hơn 100 triệu người, cơ cấu dân số trẻ và tốc độ đô thị hóa nhanh, Việt Nam là thị trường tiềm năng cho nhiều mô hình kinh doanh mới. Nhiều nhu cầu của người dân trong các lĩnh vực như tiêu dùng, giáo dục, y tế, logistics hay tài chính vẫn chưa được đáp ứng đầy đủ, tạo ra “khoảng trống” cho startup khai thác.

Thứ hai, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ và chuyển đổi số tạo điều kiện thuận lợi cho startup. Tỷ lệ sử dụng internet và điện thoại thông minh cao giúp các mô hình kinh doanh dựa trên nền tảng số dễ dàng tiếp cận khách hàng. Chi phí triển khai công nghệ tại Việt Nam tương đối thấp so với nhiều quốc gia khác, cho phép startup thử nghiệm ý tưởng với nguồn lực hạn chế.

Một thuận lợi quan trọng khác là nguồn nhân lực trẻ, năng động và có khả năng thích nghi nhanh. Việt Nam có lực lượng lao động trẻ, ham học hỏi và ngày càng được tiếp cận với kiến thức toàn cầu. Nhiều bạn trẻ có nền tảng công nghệ, ngoại ngữ và tư duy sáng tạo tốt, sẵn sàng tham gia các dự án khởi nghiệp. Đây là yếu tố quan trọng giúp startup Việt có khả năng đổi mới và bắt kịp xu hướng quốc tế.

Ngoài ra, sự quan tâm và hỗ trợ ngày càng lớn từ Nhà nước và xã hội cũng là một điểm thuận lợi. Trong những năm gần đây, nhiều chính sách, chương trình hỗ trợ khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo đã được triển khai. Các vườn ươm, không gian làm việc chung, quỹ đầu tư và cộng đồng startup ngày càng phát triển, tạo môi trường kết nối và học hỏi cho các nhà sáng lập trẻ.

2. Những khó khăn của Startup Việt Nam

Bên cạnh những thuận lợi, startup Việt Nam cũng đối mặt với nhiều khó khăn mang tính cấu trúc. Khó khăn lớn nhất là thiếu kinh nghiệm và tư duy khởi nghiệp bài bản. Nhiều founder bước vào khởi nghiệp với nhiệt huyết cao nhưng thiếu kiến thức về thị trường, quản trị, tài chính và pháp lý. Việc học hỏi chủ yếu thông qua thử – sai khiến startup dễ mắc những sai lầm cơ bản và phải trả giá bằng thời gian, nguồn lực.

Khó khăn thứ hai là khả năng tiếp cận vốn còn hạn chế. Mặc dù hệ sinh thái đầu tư đang phát triển, nhưng phần lớn startup Việt vẫn gặp khó trong việc gọi vốn, đặc biệt ở giai đoạn đầu. Nhiều nhà đầu tư còn thận trọng, yêu cầu mô hình kinh doanh rõ ràng và khả năng sinh lợi sớm, trong khi startup cần thời gian để thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm. Việc phụ thuộc quá nhiều vào vốn vay hoặc vốn cá nhân cũng làm tăng rủi ro tài chính.

Một thách thức khác là môi trường pháp lý và thủ tục hành chính còn phức tạp. Đối với startup, đặc biệt là startup công nghệ hoặc mô hình kinh doanh mới, việc áp dụng các quy định pháp luật hiện hành đôi khi chưa linh hoạt. Thủ tục thành lập doanh nghiệp, thuế, bảo hiểm hay các vấn đề pháp lý liên quan có thể tiêu tốn nhiều thời gian và nguồn lực, làm giảm tốc độ phát triển của startup.

Ngoài ra, năng lực cạnh tranh của startup Việt còn hạn chế khi đối mặt với các doanh nghiệp lớn trong và ngoài nước. Nhiều mô hình kinh doanh dễ bị sao chép, trong khi startup thiếu lợi thế về vốn, thương hiệu và mạng lưới khách hàng. Việc xây dựng lợi thế cạnh tranh bền vững là bài toán khó đối với phần lớn startup Việt Nam.

Một khó khăn mang tính văn hóa là tâm lý e ngại thất bại. Trong xã hội Việt Nam, thất bại trong kinh doanh đôi khi vẫn bị nhìn nhận tiêu cực, khiến nhiều người ngại thử nghiệm hoặc không dám làm lại sau khi thất bại. Điều này ảnh hưởng đến tinh thần dấn thân và khả năng chấp nhận rủi ro – yếu tố rất quan trọng trong khởi nghiệp.

3. Nhận định chung

Nhìn tổng thể, startup Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội song hành cùng không ít thách thức. Thuận lợi về thị trường, công nghệ và nguồn nhân lực tạo nền tảng tốt cho sự phát triển của hệ sinh thái khởi nghiệp. Tuy nhiên, để tận dụng được những lợi thế này, startup cần vượt qua các rào cản về kinh nghiệm, vốn, pháp lý và tư duy.

Khởi nghiệp tại Việt Nam không phải là con đường dễ dàng, nhưng cũng không thiếu cơ hội cho những ai chuẩn bị kỹ lưỡng và có tư duy thực tế. Việc nhìn nhận rõ cả thuận lợi và khó khăn sẽ giúp người khởi nghiệp tránh được ảo tưởng, xây dựng chiến lược phù hợp và tăng khả năng tồn tại lâu dài.

CASIC tổng hợp