Trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ, chuyển đổi số không còn là khái niệm xa lạ đối với cộng đồng startup. Từ việc sử dụng nền tảng số để tiếp cận khách hàng, quản lý vận hành, đến ứng dụng dữ liệu và trí tuệ nhân tạo trong ra quyết định, chuyển đổi số được kỳ vọng giúp startup rút ngắn thời gian tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, chuyển đổi số trong startup không phải lúc nào cũng diễn ra suôn sẻ, thậm chí trở thành “bài toán khó” với nhiều doanh nghiệp trẻ.

So với doanh nghiệp truyền thống, startup thường được cho là có lợi thế hơn trong chuyển đổi số nhờ quy mô nhỏ, cơ cấu tổ chức gọn nhẹ và ít rào cản về hệ thống cũ. Startup có thể nhanh chóng áp dụng công nghệ mới, thử nghiệm mô hình kinh doanh số và điều chỉnh chiến lược linh hoạt theo phản hồi của thị trường. Tuy nhiên, lợi thế này không đồng nghĩa với việc mọi startup đều chuyển đổi số thành công. Trên thực tế, nhiều startup bắt đầu hành trình chuyển đổi số mà chưa xác định rõ mục tiêu, chưa hiểu mình đang số hóa để giải quyết vấn đề gì. Khi chuyển đổi số trở thành “xu hướng phải theo”, thay vì một chiến lược kinh doanh có chủ đích, rủi ro thất bại là điều khó tránh khỏi.

Một trong những vấn đề phổ biến nhất của startup là nhầm lẫn giữa số hóa và chuyển đổi số. Việc sử dụng phần mềm quản lý, bán hàng qua mạng xã hội hay xây dựng website mới chỉ là số hóa hoạt động. Chuyển đổi số, ở nghĩa đầy đủ, đòi hỏi sự thay đổi toàn diện về tư duy, quy trình và cách tạo ra giá trị. Nhiều startup đầu tư vào công cụ công nghệ nhưng vẫn giữ nguyên cách vận hành cũ, dẫn đến tình trạng “có công nghệ nhưng không hiệu quả”. Từ góc độ quản trị, chuyển đổi số thất bại không phải do thiếu công nghệ, mà do thiếu sự thay đổi trong tư duy và mô hình hoạt động.

 Nguồn lực hạn chế là rào cản lớn nhất đối với startup khi triển khai chuyển đổi số. Không giống các tập đoàn lớn, startup thường thiếu vốn, thiếu nhân sự công nghệ chuyên sâu và không có đủ thời gian để thử – sai trong thời gian dài. Việc lựa chọn sai công nghệ hoặc triển khai không đúng lộ trình có thể khiến startup tiêu tốn nguồn lực quý giá mà chưa tạo ra giá trị tương xứng. Trong nhiều trường hợp, startup rơi vào “bẫy công nghệ”, đầu tư quá sớm vào hệ thống phức tạp khi mô hình kinh doanh chưa được kiểm chứng. Điều này không chỉ làm tăng chi phí, mà còn khiến startup mất đi sự linh hoạt – yếu tố sống còn trong giai đoạn đầu.

Dữ liệu được xem là nền tảng của chuyển đổi số, song không ít startup triển khai công nghệ trong khi chưa có chiến lược dữ liệu rõ ràng. Dữ liệu thu thập phân tán, thiếu chuẩn hóa hoặc không được phân tích đúng cách khiến các công cụ số không phát huy hiệu quả. Việc ra quyết định dựa trên cảm tính, thay vì dữ liệu, làm cho chuyển đổi số trở nên hình thức. Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, startup không tận dụng được dữ liệu sẽ khó tối ưu sản phẩm, trải nghiệm khách hàng và chiến lược tăng trưởng.

Công nghệ chỉ là một phần của chuyển đổi số; yếu tố con người mới là trung tâm. Nhiều startup gặp khó khăn do đội ngũ chưa sẵn sàng thay đổi cách làm việc, thiếu kỹ năng số hoặc chưa hiểu rõ vai trò của công nghệ trong chiến lược chung. Đặc biệt, nếu đội ngũ sáng lập không trực tiếp dẫn dắt quá trình chuyển đổi số, các nỗ lực triển khai dễ rơi vào tình trạng manh mún, thiếu nhất quán. Chuyển đổi số trong startup đòi hỏi sự cam kết từ lãnh đạo, cùng với việc xây dựng văn hóa học hỏi và thích ứng liên tục.

Một thực tế khác là không ít startup cảm thấy bị “áp lực chuyển đổi số” từ nhà đầu tư, đối tác hoặc các chương trình hỗ trợ. Áp lực này đôi khi khiến startup chạy theo những công nghệ chưa phù hợp với giai đoạn phát triển, chỉ để đáp ứng kỳ vọng bên ngoài. Trong trường hợp đó, chuyển đổi số không còn phục vụ mục tiêu kinh doanh, mà trở thành gánh nặng. Việc đánh giá đúng mức độ sẵn sàng và lựa chọn lộ trình phù hợp quan trọng hơn nhiều so với việc áp dụng công nghệ hiện đại nhất.

Một nguyên tắc quan trọng là chuyển đổi số trong startup cần bắt đầu từ bài toán kinh doanh cụ thể, không phải từ công nghệ. Startup cần trả lời rõ ràng: vấn đề nào đang cản trở tăng trưởng, quy trình nào kém hiệu quả, trải nghiệm khách hàng nào cần cải thiện. Công nghệ chỉ là công cụ để giải quyết những vấn đề đó. Ở giai đoạn đầu, chuyển đổi số có thể rất đơn giản: tự động hóa một khâu vận hành, chuẩn hóa dữ liệu khách hàng, hay sử dụng nền tảng số để thử nghiệm thị trường. Khi mô hình đã chứng minh được hiệu quả, startup mới nên đầu tư sâu hơn vào các giải pháp công nghệ phức tạp.

Chuyển đổi số không phải là dự án ngắn hạn, mà là quá trình liên tục song hành với sự phát triển của startup. Thành công không đến từ việc áp dụng nhiều công nghệ, mà từ khả năng lựa chọn đúng, triển khai đúng thời điểm và gắn chặt với chiến lược tăng trưởng. Trong kỷ nguyên số, startup nào hiểu rõ giới hạn của mình, tận dụng công nghệ một cách tỉnh táo và đặt con người làm trung tâm sẽ có nhiều cơ hội tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững. Chuyển đổi số, vì thế, không phải là đích đến, mà là hành trình đòi hỏi sự kiên định, linh hoạt và tư duy dài hạn.

CASIC tổng hợp