Chiều 02/12, trong khuôn khổ Tuần lễ Khoa học - Công nghệ (KH&CN) VinFuture 2025, Tọa đàm “AI vì nhân loại: Đạo đức và an toàn AI trong kỷ nguyên mới” đã thu hút sự quan tâm lớn của cộng đồng công nghệ và khởi nghiệp. Tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Thế Duy nhấn mạnh AI là cơ hội lịch sử để Việt Nam bứt phá, nâng cao năng suất lao động, hướng tới tăng trưởng hai con số và củng cố năng lực quản trị quốc gia.

Theo Thứ trưởng, tuyên ngôn AI Việt Nam được xác định với các giá trị cốt lõi: “Nhân văn - Mở - An toàn - Tự chủ - Hợp tác - Bao trùm - Bền vững”. AI phải trở thành “hạ tầng trí tuệ quốc gia”, được xây dựng trên chuẩn mở, dữ liệu mở, hạ tầng Make in VietNam và được ứng dụng rộng khắp để thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong mọi lĩnh vực.

Phát biểu khai mạc Tọa đàm, Thứ trưởng cho biết Việt Nam đã ban hành Chiến lược AI đầu tiên từ năm 2021. Tuy nhiên, trước sự bùng nổ công nghệ những năm gần đây, việc cập nhật toàn diện là yêu cầu tất yếu. Dự kiến cuối năm 2025, Việt Nam sẽ công bố Chiến lược AI cập nhật và Luật AI, không chỉ đóng vai trò khuôn khổ pháp lý mà còn là tuyên ngôn tầm nhìn quốc gia, xác định AI là nền tảng thúc đẩy phúc lợi xã hội và năng lực cạnh tranh.

AI đang dần trở thành hạ tầng thiết yếu như điện, viễn thông hay Internet. Quốc gia làm chủ AI sẽ có lợi thế vượt trội trong kinh tế - xã hội và quốc phòng - an ninh. Việt Nam vì vậy đang xây dựng Trung tâm siêu tính toán AI quốc gia, hệ sinh thái dữ liệu mở và hạ tầng AI “Make in VietNam”, đồng thời triển khai AI hóa toàn diện nhằm đưa AI trở thành “trợ lý trí tuệ” phổ cập cho người dân và doanh nghiệp.

Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Thế Duy phát biểu khai mạc Tọa đàm.

Đối với cộng đồng khởi nghiệp, định hướng phát triển AI theo triết lý mở – gồm chuẩn mở, dữ liệu mở, mã nguồn mở – mở ra không gian sáng tạo rất lớn. “Mở” giúp doanh nghiệp tiếp cận tri thức toàn cầu, làm chủ công nghệ, phát triển sản phẩm Make in Vietnam và đóng góp trở lại cho thế giới, đồng thời đảm bảo tính minh bạch và an toàn trong ứng dụng AI.

Để thị trường AI nội địa đủ lớn cho startup phát triển, Nhà nước sẽ thúc đẩy ứng dụng AI rộng khắp trong các ngành, cơ quan và dịch vụ công. Đáng chú ý, Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia dự kiến dành 30 - 40% nguồn lực hỗ trợ AI, bao gồm cả voucher AI cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đây được xem là cú hích quan trọng giúp doanh nghiệp công nghệ trẻ thử nghiệm, thương mại hóa và mở rộng thị trường.

Theo Thứ trưởng, chuyển đổi AI không đơn thuần là ứng dụng một công cụ mới mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện hoạt động của tổ chức và quốc gia dựa trên AI, tương tự như công nghiệp hóa hay chuyển đổi số. Với 100 triệu dân trẻ, am hiểu công nghệ, cùng 11 nhóm công nghệ chiến lược, hạ tầng tính toán, dữ liệu phong phú và cộng đồng startup giàu khát vọng, Việt Nam có lợi thế để đi nhanh và đi mạnh trong kỷ nguyên AI.

Song song với cơ hội là thách thức về đạo đức, việc làm và niềm tin xã hội. Vì vậy, Việt Nam định hướng phát triển AI theo nguyên tắc nhanh – an toàn – nhân văn, trong đó con người giữ vai trò quyết định cuối cùng.

Trong thời gian tới, Bộ quy tắc đạo đức AI quốc gia, Chiến lược AI và Luật AI sẽ được ban hành với các quan điểm: quản lý theo mức độ rủi ro; bảo đảm minh bạch và trách nhiệm giải trình; lấy con người làm trung tâm; khuyến khích phát triển AI trong nước; thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững; bảo vệ chủ quyền số dựa trên dữ liệu và hạ tầng AI nội địa.

Con đường AI của Việt Nam được định nghĩa bằng chữ “và”: toàn cầu và địa phương; hợp tác và tự chủ; công nghệ và ứng dụng; tinh hoa và đại chúng; dữ liệu mở và dữ liệu bảo vệ. Bốn trụ cột Thể chế – Hạ tầng – Nhân lực – Văn hóa AI sẽ gắn kết để hình thành hệ sinh thái AI toàn diện.

AI vừa tạo ra thách thức, vừa là công cụ giải quyết thách thức đó. Việt Nam lựa chọn cách tiếp cận chủ động quản trị, chung sống và khai thác AI một cách khôn ngoan, nhằm hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao trong tương lai.

CASIC TỔNG HỢP