Trong mọi câu chuyện khởi nghiệp, câu hỏi quen thuộc thường được đặt ra là: ý tưởng hay hay khả năng thực thi mới là yếu tố quyết định thành bại? Không ít người tin rằng chỉ cần một ý tưởng đột phá là đủ để tạo nên kỳ lân. Ngược lại, nhiều doanh nhân thực tế lại cho rằng ý tưởng chỉ chiếm một phần nhỏ, còn việc biến nó thành sản phẩm, dịch vụ có giá trị mới là điều cốt lõi. Thực tế cho thấy, giữa ý tưởng và thực thi không tồn tại mối quan hệ loại trừ, nhưng nếu buộc phải lựa chọn, cán cân thường nghiêng về phía khả năng thực thi.

Ý tưởng hay: Điểm khởi đầu cần thiết

Không thể phủ nhận vai trò của ý tưởng trong khởi nghiệp. Ý tưởng là điểm xuất phát, là lời giải ban đầu cho một vấn đề của thị trường. Một ý tưởng tốt thường hội tụ ba yếu tố: giải quyết được nỗi đau thực sự của khách hàng, có sự khác biệt nhất định so với giải pháp hiện có, và mở ra tiềm năng tăng trưởng.

Nhiều startup nổi tiếng trên thế giới bắt đầu từ những ý tưởng rất đơn giản. Airbnb xuất phát từ việc cho thuê nệm hơi trong căn hộ nhỏ để kiếm thêm tiền trả tiền nhà. Uber khởi nguồn từ nhu cầu gọi xe nhanh chóng chỉ bằng một cú chạm. Những ý tưởng này không hẳn là phát minh công nghệ phức tạp, nhưng chúng chạm đúng vào nhu cầu chưa được đáp ứng hiệu quả.

Tuy nhiên, ý tưởng dù hay đến đâu cũng chỉ tồn tại trên giấy nếu không được hiện thực hóa. Thị trường không trả tiền cho ý tưởng, mà trả tiền cho giá trị được tạo ra. Đây chính là giới hạn lớn nhất của việc đề cao ý tưởng một cách tuyệt đối.

Khả năng thực thi: Yếu tố quyết định thành bại

Khả năng thực thi là tổng hòa của nhiều yếu tố: năng lực của đội ngũ sáng lập, khả năng quản trị, hiểu biết thị trường, năng lực tài chính, và sự linh hoạt trong thích ứng. Thực thi không chỉ là làm theo kế hoạch ban đầu, mà còn là quá trình thử nghiệm, sai và sửa liên tục.

Trên thực tế, rất nhiều ý tưởng tốt đã thất bại vì thực thi kém. Sản phẩm ra đời quá muộn, không phù hợp với nhu cầu thực tế; đội ngũ không đủ năng lực để mở rộng; hoặc nhà sáng lập không kịp điều chỉnh chiến lược khi thị trường thay đổi. Ngược lại, cũng có không ít doanh nghiệp thành công với những ý tưởng không quá mới, nhưng được triển khai bài bản, kiên trì và đúng thời điểm.

Một khảo sát trong giới đầu tư mạo hiểm cho thấy, khi đánh giá một dự án khởi nghiệp, yếu tố con người và khả năng thực thi thường được ưu tiên hơn ý tưởng. Bởi ý tưởng có thể sao chép, nhưng năng lực tổ chức, văn hóa đội ngũ và kinh nghiệm vận hành thì khó nhân bản trong thời gian ngắn.

Ý tưởng có thể thay đổi, thực thi phải bền bỉ

Một đặc điểm phổ biến của các startup thành công là khả năng pivot – xoay trục mô hình kinh doanh. Điều này cho thấy ý tưởng ban đầu hiếm khi là phiên bản cuối cùng. Thông qua quá trình tiếp xúc với khách hàng và thị trường, startup liên tục điều chỉnh sản phẩm, thậm chí thay đổi hoàn toàn hướng đi.

Nếu quá “bảo thủ” với ý tưởng ban đầu, nhà sáng lập có thể bỏ lỡ tín hiệu quan trọng từ thị trường. Khi đó, chính năng lực thực thi – bao gồm lắng nghe, phân tích dữ liệu và ra quyết định nhanh – sẽ giúp doanh nghiệp tồn tại và phát triển.

Thực thi bền bỉ còn thể hiện ở khả năng vượt qua giai đoạn khó khăn. Khởi nghiệp hiếm khi là con đường bằng phẳng. Thiếu vốn, thiếu nhân sự, áp lực cạnh tranh và rủi ro thất bại luôn hiện hữu. Chỉ những đội ngũ có kỷ luật, quyết tâm và khả năng tổ chức tốt mới đủ sức đi đường dài.

Mối quan hệ bổ trợ, không đối lập

Đặt ý tưởng và khả năng thực thi lên bàn cân không nhằm phủ nhận vai trò của một trong hai yếu tố. Một ý tưởng quá mờ nhạt sẽ khiến việc thực thi trở nên tốn kém và kém hiệu quả. Ngược lại, thực thi xuất sắc một ý tưởng không có nhu cầu thị trường cũng khó tạo ra thành công bền vững.

Vấn đề nằm ở chỗ, trong bối cảnh khởi nghiệp hiện nay, ý tưởng hay ngày càng dễ xuất hiện, trong khi khả năng thực thi xuất sắc lại khan hiếm. Công nghệ phát triển, thông tin mở rộng khiến nhiều người có thể nghĩ ra ý tưởng tương tự nhau cùng lúc. Nhưng để biến ý tưởng thành doanh nghiệp có doanh thu, có khách hàng trung thành và có khả năng mở rộng lại đòi hỏi năng lực tổng hợp và kinh nghiệm thực tế.

Bài học cho người khởi nghiệp

Đối với những người đang ấp ủ giấc mơ khởi nghiệp, thay vì dành quá nhiều thời gian để “giữ kín” ý tưởng, điều quan trọng hơn là kiểm chứng nó sớm và đầu tư vào năng lực thực thi. Xây dựng đội ngũ phù hợp, học cách quản trị tài chính, hiểu sâu khách hàng và chuẩn bị tinh thần cho sự thay đổi liên tục là những bước đi thiết thực.

Khởi nghiệp không phải là cuộc thi tìm ý tưởng độc đáo nhất, mà là hành trình tạo ra giá trị thực trong điều kiện không chắc chắn. Trên hành trình đó, ý tưởng là ngọn lửa khởi đầu, nhưng khả năng thực thi mới là nhiên liệu giúp ngọn lửa cháy lâu và cháy lớn.

Ý tưởng hay là điều kiện cần, nhưng khả năng thực thi mới là điều kiện đủ để khởi nghiệp thành công. Trong thế giới kinh doanh đầy biến động, người chiến thắng không hẳn là người có ý tưởng táo bạo nhất, mà là người kiên trì biến ý tưởng thành hiện thực, thích ứng nhanh với thị trường và không ngừng hoàn thiện chính mình. Đó cũng chính là tinh thần cốt lõi của khởi nghiệp: dám nghĩ, dám làm và dám đi đến cùng.

CASIC tổng hợp